The Art Server

Wolf Vostell bij Verbeke Foundation

Wolf Vostell    Wolf Vostell is een van de meest intrigerende en spectaculaire Duitse kunstenaars van na de oorlog. In België was maar zelden werk van hem te zien. Maar nu is er de Verbeke Foundation met een grote tentoonstelling van zijn werk, meteen een primeur voor ons land.

Wolf Vostell (1932-1998) begon in de jaren 1950 met décollages, naar het voorbeeld van de Franse kunstenaars Hains en Villeglé, die over elkaar geplakte straataffiches losscheurden om ze te bewerkten tot ze een compositie hadden die hen beviel. De décollage is dus zowat als de collage, maar dan omgekeerd. Er komen meestal reclame-elementen in voor en tekstfragmenten die naar de dagelijkse actualiteit verwijzen, zodat deze tendens wordt gezien als een voorbereiding tot de pop art.

  Wolf Vostell, decollage1
  Décollage van Vostell uit 1954.

Fluxus
Vanaf 1961 ontplooide Vostell zich ten volle als mede-oprichter van de Fluxus-groep, een internationale kunstbeweging die de wisselwerking wou onderzoeken tussen dagelijks leven en kunst. Volgens Fluxus was de kunstwereld te elitair en teveel in handen van beroepsartiesten die nog weinig voeling hadden met het bredere publiek.

De Fluxuskunstenaars namen vaak een relativerende, zelfs spottende houding aan ten aanzien van de gevestigde denkbeelden over kunst, waarbij ze in het voetspoor traden van Marcel Duchamp. Typerend is de definitie van kunst zoals geformuleerd door de Franse Fluxuskunstenaar Robert Filliou: 'Kunst is wat het leven interessanter maakt dan kunst.' Vandaar dat Fluxus elke cultus rond bekende figuren poogde te vermijden en het accent verlegde naar groepsactiviteiten. Voor Fluxus is ieder mens creatief en in staat tot het maken van kunstwerken, wat hij ook doet in het dagelijks leven - zij het dan zonder het zelf goed te beseffen. Wat wij 'kunst' plegen te noemen is dus maar het topje van de ijsberg, gesacraliseerd doordat het getoond wordt in galerie of museum. 

Tegelijk wilde Fluxus op zoek gaan naar de grenzen van de kunst: tot hoever kon men een artistieke gedachte uitbreiden of reduceren? Wat gebeurt er als kunst uitdijdt tot ze heel onze leefruimte in beslag neemt, of inkrimpt tot de grootte van een zandkorrel? Kan het uitgieten van een flesje limonade in zee een kunstwerk zijn? Fluxus maakte de omschrijving van wat een kunstwerk is ruimer dan ooit. Naast Wolf Vostell en Robert Filliou waren ook George Brecht, Nam June Paik, Wim T. Schippers en Ben Vautier de bekendste vertegenwoordigers. En niet te vergeten Josef Beuys, rond wiens persoon al spoedig een zo intensieve cultus groeide dat hij geheel in tegenspraak met de Fluxusprincipes al zijn Fluxusvrienden in de schaduw stelde. 

Wolf Vostell maakte snel naam door zijn opvallend spectaculaire initiatieven. Zijn werk is bonkig en rauw, vaak brutaal en provocerend. Het was de tijd van het algemene protest tegen de steeds erger wordende oorlog in Vietnam. Vostell maakte in zijn talrijke zeefdrukken de B-52 bommenwerper tot een symbool van het Amerikaanse imperialisme. 

  Wolf Vostell, 1970. B-52 betoniert (zeefdruk)1            

Bovenstaande zeefdruk uit 1970 is getiteld B-52 betoniert. Tot een werkelijke uitvoering van dit werk kwam het niet - wél realiseerde hij menig ander betonwerk, zoals een Opel Kapitän op een parkeerplaats langs de Hohenzollernring in Keulen (1989), intussen verplaatst naar de middenstrook. De titel? Rustend verkeer.

  Wolf Vostell, rustend verkeer

Zijn meest imposante en ook meest pathetische werkstuk is te zien in het stadje Marl in het Ruhrgebied. Vlak voor het stadstheater legde hij een stoomlocomotief uit de Tweede Wereldoorlog ondersteboven in een bassin van beton. 

  Wolf Vostell, La Tortuga1

Van dit type locomotief (BR 52 geheten) werden er in Nazi-Duitsland zo'n 7000 gebouwd. Hij werd ingezet voor militaire transporten en trok ook de lange treinen die de Joden naar Auschwitz voerden. De locomotief blijft een getuige van dat verleden, jaar na jaar wegroestend, maar altijd aanwezig. Vostell noemde dit anti-totalitair en anti-militaritisch monument La Tortuga (de schildpad).  

Vostell was verder ook net als Beuys actief in het muzikale domein, waar hij eveneens voor spektakel wist te zorgen. Voor de creatie van Le Cri in 1990 waren 90 uitvoerders nodig, naast een batterij stofzuigers en een televisiesectie. 

  Wolf Vostell, 1990. Le Cri (voor 90 uitvoerders)1

Dat Wolf Vostell nu bij Verbeke Foundation verschijnt ligt eigenlijk geheel binnen het denkpatroon van Founding Father Geert Verbeke. Zijn belangstelling voor de collage (en dus, waarom niet, ook voor de décollage) is bekend, en zijn voorliefde voor grootschalige, niet-museale projecten niet minder. Hij is geen Panamarenko, die in de jaren 1980 stelde: 'Ik heb nooit iets gemaakt dat ik niet kon opheffen.' Niettemin is het verrassend dat hij nu met Vostell weet uit te pakken - een initiatief dat menig museumdirecteur hem zal benijden. De tentoonstelling werd georganiseerd in samenwerking met het Museo Vostell in het Spaanse Malpartida, een plaatsje in Extremadura vlakbij Cáceres. Meteen een interessante toeristische tip.

Paul ILEGEMS 
6 april 2012

Info-contact: Simon Delobel, +32 (0)493 07 81 53
simon@verbekefoundation.com
Adres: Westakker, 9190 Kemzeke 

14 april (opening) tot en met zondag 29 juli 2012
Openingsuren: Donderdag-Zondag, 11.00 tot 18.00 uur
Inkom tussen 6 en 8 €

Categorie
Beeldende Kunst
Auteur
Paul ILEGEMS
Datum
06 april 2012

Deel via