The Art Server

Hoe gebruik je geld als artistiek statement?

Eigenlijk mag het niet. Zoals je geld niet mag verbranden, mag je het ook niet gebruiken voor andere doeleinden dan betalen. Zelfs niet voor artistieke doeleinden – al wordt van kunstenaars veel verdragen.
Het vernietigen van geld of rijkdom kan een artistiek statement zijn. De sterk politiek gerichte Chinese kunstenaar Ai Weiwei liet een antieke Chinese vaas opzettelijk kapotvallen, waarmee hij o.m. verwees naar de grootschalige vernieling van de oude Chinese cultuur door de jongeren van de Rode Garde ten tijde van Mao’s Culturele Revolutie, waar hij getuige van was.

Ai Weiwei, So sorry1

De Duitse kunstenaar Hans-Peter Feldman bekleedde vorig jaar de wanden van het New Yorkse Guggenheim met 100.000 biljetten van één dollar, het totale bedrag dat hij ontving met de tweejaarlijkse Hugo Boss Prize te winnen. “Ik maakte al kunst in de jaren ’50”, vertelde hij de New York Times. “Toen ging er nog niet veel geld om in het kunstmilieu. Voor mij is 100.000 dollar ongelooflijk, ik wil de hoeveelheid ervan laten zien.” 

  Hans-Peter Feldman in Guggenheim, 2011

De Luikse kunstenaar Michel Dans gebruikte het budget dat hij ontving om te participeren in ‘Kunst en Zwalm’ (editie 2005) om er zeventien edelsteentjes mee te kopen, die hij vervolgens in een Zwalmse wei zwierde. Later zag men de hele dag mensen door het gras kruipen, speurend naar de steentjes. Michael Dans zei hierover: “Ik hield niet zo van het idee om in een veld een werk op te stellen en dat twee maanden later weer naar huis te nemen. Ik wou de mensen laten profiteren van mijn actie, zodat ze zich mijn werk konden toeeigenen. Ik wou een legendarische ‘schatweide’ creëren die de mensen zouden onthouden. Eigenlijk wou ik goud gooien, maar dat is te gemakkelijk terug te vinden met een metaaldetector. Er kwam een klein artikel over mijn actie in de krant, en meteen zag de weide zwart van mensen die de steentjes wilden vinden. Hoeveel ze er terugvonden weet ik niet – misschien zijn een paar van die steentjes nu ergens verwerkt in een ring." 


Michael Dans Steentjes1
Michael Dans steentjes2
Michael Dans, 2005. Zoekende mensen

Geld kan ook subversie voeden. In dictatoriale landen is het niet raadzaam om op straat tracten te staan uitdelen. Je wordt gearresteerd en je weet helemaal niet wat er verder te gebeuren staat. Maar er is altijd wat op te vinden. Vaak gebruikt men er geld om kritische of opruiende boodschappen te verspreiden. Michel Antaki signaleerde het gebruik in het Luikse magazine ‘C4’ en zette de lezers aan om hetzelfde te doen.

2010-3 Kunst op geld1

  2010-3 Kunst op geld2

Op 7 april 2012, bij de presentatie van enkele kunstenaars die resideren in AIR, de voormalige sasmeesterswoning aan de Royerssluis in de Antwerpse haven, circuleerden biljetten van 50 euro waarop een tekst stond gedrukt. De bezoekers van de tentoonstelling gaven de briefjes aan elkaar door.

50 euro3

De tekst is ondertekend door ‘Augustine’ en vertelt het volgende: “Wanneer is het allemaal begonnen? Toen Imana dit land schiep ging hij er zoveel van houden dat hij er elke nacht terugkeerde om te slapen. Wanneer is het paradijs hel geworden? Van bij het begin was de verovering een betreurenswaardig misverstand. Europa schonk het land aan zijn veroveraar, en de koning wist er niets van. Het ging nooit over beschaving, nooit over stam of ras. Het ging altijd over hebzucht, arrogantie en macht. En toen men eindelijk de gruwel ervan begreep, was het te laat. Van Kibuye in het westen tot Kibungo in het oosten kwamen de mensen met duizenden samen om bescherming te zoeken in kerken, hospitalen en scholen. En toen men ze vond werden de ouderen en zieken evenals vrouwen en kinderen gedood. Deze moorden gebeurden niet spontaan of accidenteel. Het is geen Afrikaans fenomeen, en mag nooit als zodanig worden beschouwd. We hebben het gezien in het geïndustrialiseerde Europa, we zagen het in Azië. We moeten een wereldwijde waakzaamheid hebben en nooit mogen we nog verlegen doen ten aanzien van de bewijzen. Ja, het is opnieuw april. Elk jaar in april begint het regenseizoen. En elk jaar, elke dag in april, komt een kwellende leegheid neerdalen in onze harten. Elk jaar in april herinner ik mij hoe snel het leven eindigt. Elk jaar herinner ik me hoe gelukkig ik me zou moeten voelen omdat ik in leven ben. Elk jaar in april, de herinnering.”


Categorie
Beeldende Kunst
Auteur
Paul ILEGEMS
Datum
08 april 2012

Deel via